User Tools

Site Tools


3032--nguy-n-huy-c-nla-gi

Nguyễn Huy Cẩn hay Nguyễn Huy Cận (1729-1790) là chí sĩ thời Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Nguyễn Huy Cẩn người làng Sủi, tức Phú Thụy, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Ông là cháu nội Đại Tư Mã Triệu quận công Nguyễn Huy Nhuận, là con của tiến sỹ Nguyễn Huy Dận.

Nguyễn Huy Cẩn nổi tiếng văn chương từ trẻ, học vấn sâu rộng, từng đỗ khoa Hoành từ. Năm 1760 đời Lê Hiển Tông, ông đỗ Hội nguyên lúc 32 tuổi. Khi vào thi Đình, ông đáng đỗ cập đệ, nhưng vì sai cách trình bày theo quy định nên chỉ đỗ Đồng tiến sĩ[1].

Khi vào triều, Nguyễn Huy Cẩn không thích làm quan, cố từ xin về. Ông định ở nhà lấy kinh sử, văn thơ làm vui, ít giao thiệp với đời. Cha ông cũng là chí sĩ về hưu, cả hai cha con cùng xướng họa bình sách với nhau, được người đời tôn trọng.

Chúa Trịnh Sâm nhiều lần triệu ông đến làm quan nhưng ông không nhận chức.

Cuối thời Lê Hiển Tông, ông làm thơ có 2 câu:

Giao long đắc thế, Kinh châu vân đế trụ chi trì
Nga áp kinh thanh Sái thành, Vũ Đường tôn chi hác

Nghĩa là:

Lưu Bị được Kinh châu như thuồng luồng gặp mây mưa đắc thế
Vua Đường phá Sài thành vì chưng tiếng vịt ngỗng gặp tuyết mà kêu vang

Mọi người cho rằng 2 câu này là cao kiến của Nguyên Huy Cẩn ứng với việc về sau: Lê Chiêu Thống cầu viện quân Thanh sang đánh Tây Sơn phục lại ngôi vị, nhưng vì kiêu căng phóng túng đến nỗi thất bại[2].

Nguyễn Huy Cẩn có một người em họ rất nổi tiếng, đó là nhà chính trị, nhà thơ Nguyễn Huy Lượng, tác giả "Tụng Tây hồ phú" tuyệt tác.

Học trò của Nguyễn Huy Cẩn là Cao Huy Diệu (người cùng làng Sủi). Cao Huy Diệu gom góp thơ văn của thầy mình làm ra cuốn "Phương Am Nguyễn tiên sinh truyện" gồm 91 bài thơ còn truyền lại tới ngày nay.

Năm 1790 thời Tây Sơn, Nguyễn Huy Cẩn qua đời, thọ 62 tuổi.

  1. ^ Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 469
  2. ^ Phan Huy Chú, sách đã dẫn, tr 470
3032--nguy-n-huy-c-nla-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:09 (external edit)